Wspinaczka sportowa – informacje o dyscyplinie

Wspinaczka sportowa jest młodą, dynamicznie rozwijającą się dyscypliną sportu, w odniesieniu do której trwają starania o włączenie do programu olimpijskiego. W 2005 roku wspinaczka była dyscypliną pokazową w czasie World Games w Duisburgu, w 2006 roku była prezentowana w czasie Zimowych Igrzysk Olimpijskich w Turynie. Od 2007 roku International Federation of Sports Climbing jest oficjalnym członkiem International Olympic Committee, a wspinaczka sportowa objęta jest programem rozpoznawczym.

Wspinaczka - to przemieszczanie się w terenie na tyle stromym, że wymaga on użycia rąk co najmniej do utrzymania równowagi.

Wspinaczka sportowa – jest formą aktywności, polegającą na wspinaniu się po drogach i problemach wspinaczkowych o określonej długości, wysokości i trudności. W różnych jej odmianach i konkurencjach liczy się styl przejścia, czas przejścia, ilość prób potrzebnych do pokonania drogi lub problemu w całości, a także oznaczenie w odpowiedniej skali, trudności danej drogi lub problemu. Wspinaczka sportowa, w odróżnieniu od wspinaczki rekreacyjnej wymaga odpowiedniego przygotowania treningowego, bez którego przejście danej drogi lub problemu nie jest możliwe dla zwykłego człowieka.
Wspinaczka sportowa jest jedną z czterech dyscyplin dziedziny sportu Alpinizm. Pozostałe dyscypliny to: wspinaczka wysokogórska, alpinizm jaskiniowy, narciarstwo wysokogórskie.

Istnieją dwie odmiany wspinaczki sportowej

• współzawodnictwo we wspinaczce sportowej – zawody, które rozgrywane są głównie na sztucznych obiektach wspinaczkowych: przenośnych i stacjonarnych ściankach wspinaczkowych, mostach, zaporach wodnych, innych konstrukcjach zbudowanych przez człowieka,
• skalna wspinaczka sportowa – polega na pokonywaniu przez wspinaczy dróg i problemów na skale (o długości nie przekraczającej długości liny – zazwyczaj do około 60 metrów)  - w rejonach wspinaczkowych w różnych miejscach świata,

Współzawodnictwo we wspinaczce sportowej czyli krótko mówiąc zawody wspinaczkowe, rozgrywane są w trzech podstawowych konkurencjach:
- wspinaczki na czas,
- wspinaczki prowadzenie,
- wspinaczki bouldering.

Na świecie rozgrywane są zawody z cyklu o Puchar Świata, Mistrzostwa Świata, Mistrzostwa kontynentalne, Mistrzostwa Świata i kontynentów juniorów, kontynentalne cykle zawodów juniorskich. W Polsce rozgrywane są zawody z cyklu o Puchar Polski, Mistrzostwa Polski organizowane osobno dla seniorów i juniorów. Polski Związek Alpinizmu zajmuje się organizacją zawodów we wspinaczce sportowej  we wszystkich konkurencjach. W Polsce zawody rozgrywane są na sztucznych ściankach wspinaczkowych.

Konkurencja wspinaczki na czas – najbardziej widowiskowa ze wszystkich konkurencji, polega na równoległym wspinaniu się (wyścigu) dwóch zawodników, po dwóch identycznych, zazwyczaj 10 – 15 metrowych drogach. Zawodnicy oddają po jednym biegu na każdej z dróg, z których czasy są sumowane. Biegi rundy finałowej rozgrywane są w systemie pucharowym według łącznych czasów uzyskanych przez zawodników na obu drogach. O zwycięstwie decyduje krótszy czas ich pokonania. Klasyfikację zawodników którzy przegrali swoje biegi w 1/8 finału (miejsca 9-16) i w ćwierćfinale (miejsca 5-8) ustala się wg łącznych czasów uzyskanych na obu drogach w danej fazie zawodów. Najlepsi zawodnicy wspinają się z prędkością dwóch metrów na sekundę!
Konkurencja wspinaczki bouldering (od ang. słowa boulder – głaz, wspinaczka na głazy, wymowa: buldering) – równie widowiskowa konkurencja, jest rywalizacją zawodników na kilku ściankach o wysokości do 5 metrów, na których są ułożone krótkie drogi wspinaczkowe tzw. problemy. W odróżnieniu od pozostałych konkurencji, wspinanie odbywa się bez zabezpieczenia liną, a asekurację na wypadek odpadnięcia od ściany stanowią materace gimnastyczne. W konkurencji może startować równocześnie kilku zawodników, co stanowi o jej widowiskowości. Miejsce zajęte przez zawodnika określa suma uzyskanych punktów i liczba prób podjętych dla ich uzyskania. Punkty zawodnicy otrzymują za wspięcie się do najwyższego chwytu (TOP), lub chwytu położonego zazwyczaj w połowie problemu (Bonus). Liczy się również styl w jakim pokonano problem, przejście w pierwszej próbie całej drogi jest najbardziej wartościowe (styl OS – ang. on sight - bez znajomości), za każdą kolejną próbę ukończenia otrzymuje się jeden punkt (styl RP – niem. Rot punkt). Ta sama zasada dotyczy dojścia do chwytu oznaczonego Bonusem – punktowana jest ilość prób.
Rywalizację wygrywa zawodnik, który uzyskał jak najmniejszą ilość punktów w dojściu do TOPu i do Bonusa.

Konkurencja wspinaczki prowadzenie – zawodnicy wspinają się na drodze wspinaczkowej prowadząc linę z dolną asekuracją i wpinając ja w punkty asekuracyjne na ścianie. Długość dróg dochodzi do 20 metrów, a ich trudność rośnie wraz ze wzrostem wysokości i rangą rundy (eliminacje, półfinał, finał). Każdy chwyt na drodze jest odpowiednio punktowany, zawodnicy klasyfikowani są na podstawie ilości zdobytych punktów. Wygrywa zawodnik osiągający najwyższy punkt na ścianie – który zdobędzie najwięcej punktów.
Więcej informacji o konkurencjach wspinaczki sportowej, sposobach klasyfikacji, znajduje się w przepisach wspinaczki sportowej PZA 2008 http://www.pza.org.pl/download/przepisywspolzawodnictwa2008.doc